Medische onderwerpen: Pijnbehandeling en palliatieve zorg

Pijn en lijden

Qua beroep heb ik jarenlang gewerkt in de anesthesiologie. Het interview Ik wil juist wakker blijven in EO’s magazine Visie (2019) gaat over mijn ervaringen in dat vak tot aan mijn pensionering in 2018.
Daarnaast heb ik me gespecialiseerd in pijnbehandeling en palliatieve zorg. Daarover gaan onderstaande bijdragen, welke in rubrieken zijn verdeeld.

Andere bijdragen op het grensvlak van christelijk denken en medische praktijk vind je op de pagina Leven met God.

Pijn en pijnbehandeling, 2016
Pijnbehandeling, 2016.

Behandeling van pijn

De klassieke pijnfysiologie betreft hoofdzakelijk de sensorische kant van pijn. Interessante materie! Maar voor patiënten met pijn is de belevingskant even belangrijk, en daarom is tevens aandacht nodig voor de niet-lichamelijke factoren. Zorg voor de hele mens dus, zoals ik elders kort uitleg (Reformatorisch Dagblad, 2014). Daarom komt ook die kant aan bod in de uitgebreide nascholing over Pijn en pijnbehandeling – nascholing voor huisartsen (AccreDidact, 2016; zie cover hiernaast).

Helaas is het gebruik van opioïden (morfine-achtige pijnstillers) geleidelijk dusdanig ontspoord, waardoor er inmiddels sprake is van een ware opioïden-crisis (Nederlands Dagblad, 2019).

Het interview in Leven met pijn (RDMagazine, 2021) gaat vooral over chronische pijn; wat is daartegen te doen en hoe kan je daar zelf een actieve rol in spelen?

Voor kinderen schreef ik Waarom voel je pijn? in de rubriek ‘Bram vraagt’ (Nederlands Dagblad, 2018). Maar de boodschap is niet alleen voor kinderen bedoeld.

Bij het nadenken over lijden is het goed om ook stil te staan bij het lijden van de zorgverlener (Reformatorisch Dagblad, 2016).

Pijn bij kanker, 2016
Pijn bij kanker, 2016.

Pijn bij kanker

Een andere uitgebreide nascholing is Pijn bij kanker – nascholing voor apothekers (AccreDidact, 2016; zie cover hiernaast). Deze gaat specifiek in op de diverse aspecten van de behandeling van patiënten met pijn bij kanker. Omdat bij patiënten met kanker pijn zelden het enige probleem is, hoort goede zorg zich ook op die andere aspecten te richten – een essentieel kenmerk van palliatieve zorg. Een ziekenhuisafdeling voor palliatieve zorg geeft hiervoor bijzondere mogelijkheden. Onder de titel Palliatieve zorg op een palliatieve zorg unit besprak ik de lessen van de 20 jaar met zo’n afdeling.

Voor een patiëntenvereniging schreef ik over de mogelijkheden van behandeling van pijn bij kanker, ook indien genezing niet meer mogelijk is: Waarom pijn en ander lijden behandeld moet worden (2010).

Gesprek met patiënt met pijn
In gesprek met een patiënt met pijn, 2009.

Voor professionals verzorgde ik tussen 2005 en 2016 een college Pijnbehandeling in de palliatieve fase voor de Kadercursus palliatieve zorg voor artsen.

Zorg voor ernstig zieken

Het gebruik van de term ‘kwaliteit van leven’ suggereert dat het leven ook minderwaardig zou kunnen zijn. Maar in Pro Vita Humana houd ik een pleidooi om dit begrip toch te gebruiken.

In Op het snijvlak van angst en pijn vertel ik over het vakgebied pijnbehandeling als onderdeel van de anesthesiologie.

Vanwege het levensbedreigende karakter van kanker spreekt men bij de behandeling daarvan vaak in termen van ‘strijd’. Hierover gaat mijn Het gevecht gaat beginnen in Als kanker je raakt (2015). Na een vijfde (!) druk van dit boek verschijnt in de loop van 2022 een herziene uitgave ervan.

In Wijsheid in de spreekkamer komt aan bod hoe ik omga met deze dilemma’s.

Lijden en volhouden, 2016
Lijden en volhouden, 2016.

Palliatieve zorg

Palliatieve zorg houdt meer in dan verlichting van pijn en ander lichamelijk lijden. De invulling hiervan wordt sterk beïnvloed door de visie die men heeft op dood en sterven. Dit leg ik hier kort uit.

In Het medische antwoord op lijden beschrijf ik de huidige mogelijkheden van de palliatieve geneeskunde en de grenzen daarvan. Dit hoofdstuk verscheen in Lijden en volhouden (Lindeboomreeks nr. 19, 2016; zie cover hiernaast).

Gelukkig komt er geleidelijk meer aandacht voor deze alternatieve mogelijkheden in plaats van het eenzijdige focus op langer moeten doorleven. Zie bijvoorbeeld het initiatief van Kankerfonds KWF in 2022.

EO’s tv-programma Andries in 2019 26 minuten.



Over het onderwerp pijn, lijden, geloof en euthanasie ging ik in 2019 in gesprek met Andries Knevel in EO’s tv-programma Andries (of klik op de foto hiernaast).

Dood gewoon? 2005
Dood gewoon? 2005.

Euthanasie

In Nederland werd euthanasie in 2001 wettelijk geregeld, welke wet in 2002 van kracht werd. Hierover ben ik vanaf het begin kritisch geweest omdat het de mogelijkheden voor goede palliatieve zorg ondermijnt, zoals ik in dit interview uit 2002 uitleg. Over het spannende terrein van levensbeëindiging aan de ene kant en goede zorg voor ernstig zieken aan de andere kant schreef ik een tweeluik in Dood gewoon? Perspectieven op 35 jaar euthanasie in Nederland (Lindeboomreeks nr. 15, 2005; zie cover hiernaast):

  1. Een medisch perspectief, en
  2. Palliatieve zorg – een ander perspectief.

In Palliatieve zorg verdient beter (Trouw, 2015) verdedig ik de stelling dat tijdig aangeboden, deskundige palliatieve zorg het aantal euthanasieverzoeken vermindert. Dit essay is voor een Engelstalig publiek bewerkt tot Fewer cases of euthanasia by proper palliative care (Catholic Medical Quarterly, 2015).

Nieuwsrubriek Uitgelicht! van televisiezender Family7 in 2019 10 minuten.

Euthanasie bij (gevorderde) dementie is in 2019 actueler geworden door een controversiële uitspraak van de rechter. Hierover werd ik geïnterviewd in de tv-studio van televisiezender Family7 (hiernaast).

Ook was het onderwerp euthanasie meermalen reden voor interviews met buitenlandse media. Een voorbeeld is een radioreportage van de Duitse omroep (link, van minuut 35 tot 42) en een kort interview door een Noors artsenblad, beide in 2012.

Voltooid leven

Een initiatief-wetsvoorstel van D66 heeft het onderwerp hulp bij zelfdoding bij ‘voltooid leven’ op de agenda gezet. Hierover schreef ik in 2011 een artikel en sprak ik onder meer op de Guido-conferentie van de SGP in 2017 en bij het Jacobi-debat in Utrecht in 2017. Dat de discussie hierover voorlopig niet voltooid is, voorspelde ik eveneens in 2017.

Overigens verdient dit onderwerp inmiddels een open discussie zodat de vele tegenargumenten luider klinken en meer gehoor krijgen. Zo’n open discussie bepleit ik in dit korte opinieartikel (Nederlands Dagblad, 2021).

Nieuwsrubriek Uitgelicht! van televisiezender Family7 in 2020 10 minuten
Terug naar de startpagina Terug naar boven